Hat Sanatı Nedir?
Bu yazımızda hat sanatının kısaca tarihine giriş yapıp nasıl ortaya çıktığından ve gelişme sürecinden kısaca bahsedeceğiz. İlerleyen zamanlarda konu başlıkları altında detaylı bilgiler makaleler sizlerle paylaşacağız.
Asrı saadet döneminde hat sanatı var mıydı?
El yazma Küfi Örneği
Kur'an-ı Kerim'in yeryüzünü şereflendirmesi ile başlayan hat sanatı ilk dönemlerde Kur'an'ın kayda alınmasıyla başlamıştır. Vahiy katipleri başta olmak üzere peygamber efendimiz sav. katibi olan Hz. Ali kv. yazıya çok önem vermiştir.
Ayetlerin vahiy ile inmesinden sonra ayet ayet kayda alınması ve daha sonra hz. Ebu Bekir r.a. halifeliği döneminde Kur'a-ı Kerim bir mushafa dönüştürülmüştür. İslam toprakları genişlemeye başlayınca da hz. Osman ra. halifeliği döneminde de Kur'an-ı Kerim İslam beldelerine gönderilmiştir. Hz. Ali kv. halifeliği döneminde ise Irak'ta bulunan Küfe şehri ilmin merkezi haline getirilmiştir. Hz. Ali kv. yazıya önem vermesi ve Kur'an-ı Kerim'i güzel yazma gayreti ile bu sanat ilk temellerini burada atmıştır.
Küfe şehrinde hat sanatı gelişmeye başladığı için ilk yazı türü isim olarak Küfi ismini almıştır. Yazı o dönemde yazıldığı yere göre isim alırdı. Mekke'de yazılan yazıya Mekki Medine'de yazılan yazıya Medeni yazı denilirdi.
Hat sanatı bundan sonraki yüz yıllarda hep gelişme göstermiştir. Önemli hattatlar tarafından gelişmeye başlayan hat sanatı hat üstadlarının birbirinin yazısından etkilenerek zirveye ulaşmıştır. Bu sebeple Hicri takvime göre yaklaşık 1400 yıllık uzun bir geleneğe sahiptir. Osmanlı devletinin son dönemlerinde estetik zirveye ulaşmıştır. Elbette ki bu konu detaylıca işlenmelidir. Biz şuan bu kadarı ile yetinelim. Başta da dediğimiz gibi bu konuların devamı detaylı olarak sitemizde yayımlanacaktır.
Hat sanatında eğitim usta-çırak veya hoca-talebe ilişkisi içinde meşk ederek uzun süre devam etmekle mümkün olur. Ayrıca hat sanatı kişinin kendi gayreti ile öğreneceği bir sanat dalı değildir. Bunun en önemli sebebi ise yanlışlarını ancak bilen birine yazısını gösterince ortaya çıkmaktadır. Tarihte hz. Ali kv 'ye nakledilen söz aynen şu şekildedir.
''Hat hocanın taliminde gizlidir. Kıvamı meşk etmeye devamı İslam üzere olmakladır.''
Uzun bir geçmişe sahip olan hat sanatı bu tarihi süreç içinde bir çok yazı türü ortaya çıkmış ve geliştirilerek günümüze kadar gelmiştir. Bu yazı türlerinin en önemlileri Aklam-ı Sitte (Altı kalem) olarak adlandırılan altı yazı çeşididir.
Hattatlar tarafından bu gün de aynı geleneklere bağlı kalınarak hat sanatı bir sonraki nesle aktarılmaktadır. Hat sanatı hakkında konuşulacak yazılacak çok bilgi ve konular vardır. Bunları diğer yazılarımızda yayımlamaya devam edeceğiz.
Burada okuduğunuz bilgileri faydalı buluyorsanız, paylaşarak başka insanların da istifade etmesini sağlayabilirsiniz.
Saygılarımla
Hattat İslam KAYA
Malatya 2021